Een chatbot antwoordt. Een agent doet iets. Dat verschil bepaalt of het nuttig is of gevaarlijk.

Het woord "agent" wordt op dit moment op alles geplakt. Een chatbot met een nieuwe naam is een agent. Een formulier met een taalmodel erachter is een agent. Dat maakt het lastig om te zien wat er echt nieuw is.

Mijn definitie, zonder jargon: een agent krijgt een doel, heeft toegang tot tools (je agenda, je mail, een database) en blijft stappen zetten tot het doel gehaald is. Hij kijkt na elke stap of het gelukt is en past aan. Een chatbot doet dat niet. Die geeft antwoord en wacht.

Een voorbeeld uit mijn eigen werk

Ik draai een orchestrator via Telegram. Ik stuur: "plan volgende week een gesprek met Peter, een uur, ochtend." De agent kijkt in mijn agenda, ziet dat dinsdag en donderdag kunnen, zoekt het mailadres van Peter op, en zet een concept-mail klaar met twee opties. Ik zeg ja. Dan gaat de mail weg.

Dat "ik zeg ja" is geen detail. Het is het belangrijkste onderdeel van het hele systeem.

Waar agents goed in zijn

  • Taken met duidelijke stappen die je zelf ook zou kunnen uitschrijven.
  • Informatie bij elkaar zoeken uit meerdere plekken en dat samenvatten.
  • Routine die vaak voorkomt, zodat de investering in het bouwen zich terugverdient.

Waar ze slecht in zijn

  • Beslissingen met gevolgen voor mensen. Een agent die zelf bepaalt welke sollicitant een afwijzing krijgt, is geen efficiëntie, dat is een risico.
  • Vage opdrachten. "Regel de marketing" levert niets op. "Maak een concept-post over dit artikel voor LinkedIn" wel.
  • Dingen die één keer voorkomen. Dan ben je sneller klaar als je het zelf doet.

Het gevaar heet autonomie

Hoe meer een agent zelf mag, hoe meer hij kan verpesten. Een agent die zelf mailt naar klanten, zelf bestellingen plaatst of zelf bestanden verwijdert, heeft geen "oeps"-knop. Bouw daarom altijd een goedkeuringsstap in op de plek waar iets naar buiten gaat of iets onomkeerbaar is.

Compliance-hoekje

Een agent die beslissingen neemt over mensen (klanten weigeren, sollicitanten sorteren, fraude vlaggen) valt onder de AI Act sneller in een hogere risicoklasse dan een agent die je inbox sorteert. Dat betekent documentatie, menselijk toezicht en uitlegbaarheid. Bedenk dat vóórdat je hem bouwt, niet erna.

Zo begin je

Eén agent, één taak, altijd een mens die goedkeurt. Geef hem toegang tot zo weinig mogelijk: alleen de agenda als hij alleen moet plannen. Laat hem twee weken draaien en lees elke output. Pas als je twee weken lang op ja hebt gedrukt zonder iets te veranderen, mag je nadenken over de volgende stap.

De meeste bedrijven hebben geen tien agents nodig. Ze hebben één agent nodig die één vervelende taak betrouwbaar doet. De rest is demo-materiaal.